Lexicon baanwielrennen

Baanwedstrijden worden verreden op een speciaal hiervoor gebouwde ovalen piste. Zomerbanen (in openlucht) hebben een lengte tussen 225 en 550 meter, winterbanen (overdekt) zijn doorgaans 250 meter lang, echter een Olympische baan moet 250 meter lang zijn. De helling in de bochten is ongeveer 33 graden. Er zijn vele verschillende disciplines

Sprinten

Een sprintwedstrijd wordt gewoonlijk verreden door twee (soms meer) renners over drie ronden (op een 250 m wielerbaan, 2 ronden op een 333,33 m baan). Voor de start wordt er geloot welke renner er voorop start, deze moet de eerste halve ronde blijven rijden, zonder stil te staan. Pas daarna kan hij proberen de kop op te dringen aan de andere renner. In de laatste ronde dienen de renners in de sprint de laatste 200 meter op hun lijn te blijven.

Algemeen wordt aangenomen dat de renner die op kop moet rijden benadeeld is, daarom worden er steeds twee ritten verreden, een sprintmatch. Wie de eerste rit aan de leiding is vertrokken mag de tweede rit als tweede starten. Als elke renner een rit wint, moeten ze een derde en beslissende rit (belle) rijden.

Vroeger maakten sommige renners er een specialiteit van om door te "surplacen" (stilstaan op de fiets) de leiding op te dringen aan hun tegenstander; zo een "surplace" kon soms meer dan tien minuten duren. Door een wijziging in het reglement komt dit nu niet meer voor: als de renners langer dan een bepaalde tijd stilstaan wordt de wedstrijd geannuleerd en moeten ze herbeginnen.

Tandems

De tandem, een fiets voor twee personen, was een onderdeel bij de Olympische Spelen tot 1972 en bij de Wereldkampioenschappen Baanwielrennen tot 1994. Het ging om een achtervolging over 2000 meter.

Tijdrijden

Bij een tijdrit gaat elke renner individueel de baan op. Degene die de snelste tijd neerzet wint. De heren rijden op de baan 1000 meter, de dames 500 meter.

Achtervolging

Twee renners starten gelijktijdig, de ene aan de startstreep, de andere hier recht tegenover aan de overzijde. De twee renners moeten trachten elkaar in te halen, gebeurt dit niet binnen een vooraf bepaalde afstand dan wint de renner met de beste tijd. Een achtervolging kan ook met 4 renners per ploeg worden verreden, er moeten dan minstens 3 renners per ploeg de eindstreep halen.

Stayeren

Bij het stayeren rijden alle renners achter een gangmaker, meestal een derny. Hierdoor worden hoge snelheden bereikt.

Keirin

In de keirin rijden vijf renners achter een derny. Op het moment dat de derny van de baan afgaat, begint de sprint.

Omnium

Een Omnium is een combinatieklassement. Er zijn verschillende vormen: De Endurance omnium bestaat uit vier onderdelen. Eerst rijden de deelnemers een afvalkoers, puntenkoers en scratch. De eerste acht in het tussenklassement rijden tenslotte tegen elkaar op een achtervolging over 3.000 meter. De Sprint omnium bestaat uit de onderdelen vliegende ronde, afvalkoers, keirin en sprint.

Puntenkoers

In de puntenkoers rijden alle renners tegelijk op de baan. Na een bepaald aantal ronden wordt telkens gesprint. Bij elke sprint krijgen de eerste vier renners respectievelijk vijf, drie, twee punten en één punt. Wie een ronde voor komt te liggen, krijgt twintig punten, wie een ronde achter raakt, min twintig.

Koppelkoers; Madison

Twee renners vormen een koppel, zij lossen elkaar in principe om de anderhalf à twee ronden af. De afgeloste renner blijft langzaam rijden om even op adem te komen. Net als bij de Puntenkoers zijn ook bij de koppelkoers tussensprints waar 5,3,2 en 1 punt te verdienen zijn voor de eerste 4. Echter, het behalen van een ronde voorsprong gaat vóór het behaalde aantal punten. Dus het koppel met de meeste ronden voor wint, bij gelijk aantal ronden wint diegene met de meeste punten.

Zesdaagse

Zoals de naam al doet vermoeden duurt een 'zesdaagse' wedstrijd zes dagen. Op een overdekte baan komen teams van twee man tegen elkaar uit. Wie aan het eind de meeste ronden heeft gereden is winnaar (zie ook 'koppelkoers' hierboven). In de loop van de dagen worden er verschillende deelwedstrijden ingelast waarmee extra punten en, niet onbelangrijk voor de deelnemers, premiegeld is te verdienen.

Werelduurrecord

Bij het werelduurrecord moet een renner zo ver mogelijk rijden in precies één uur.

Scratch

Deze discipline staat sinds 2002 op het programma van het WK. De heren rijden 15 kilometer en de dames 10 kilometer. Alleen de aankomst op de meet is beslissend voor de klassering.